رهنمای سایت

رهنمای سایت

 

چون مطالب سایت بسیار زیاد است لطفاً برای پیداکردن مطلب مورد

نظر از Ctrl+F استفاده کرده و کلمه مورد نظر را نوشته کرده و

Enter را فشار دهید.

خداوند سود و سود خواران را نابود می کند

خداوند سود و سود خواران را نابود می کند

برگردان : عبدالقدیر صالحی
منبع: سايت عربي زبان (طریق الاسلام )

پسر فقیری بودم ، پدرم کارگر و مادرم خدمت کار بود ، خوراک و پوشاک ما بسیار ساده ، وقتی به سن بلوغ رسیدم پدر و مادرم مرا از خود دور کردند، چون بار دوشی بیش نبودم!

ناگزیر ایشان را ترک کرده و به شهری سفر نمودم که مرا نمی شناختند ،بعنوان صفاکار یک مدرسه آغاز به کار نمودم ، هنگامی که درس مدرسه آغاز می شد، عقب پنجره ایستاده و به درس استاد گوش می دادم ؛ از این طریق خواندن و نوشتن را آموختمو بعد در امتحانات ابتدایی شرکت کرده کامیاب شدم و به درس خویش ادامه داده تا به درجه دپلوم نایل گردیدم ،سپس به زادگاه خویش باز گشتم آنگاه پدر و مادرم وفات کرده بودند.

به وظیفه ای خوبی نایل گردیدم در محل کارم دوستان و همنشینهای زیادی پیدا کردم، بی بند و باری بد اخلاقی ایشان بر من اثر گذاشت و همه دروازه های اصراف و ولخرجی رابه روی من گشود، مصارفم بالا رفت و مجبور شدم در بدل سود قرض بگیرم تا بتواند جوابگوی مصارفم باشد!بعد ها مسکن خود را که تنها من و همسر حامله ام در آن زندگی می کردیم فروختم و از پول آن اصل قرض را پرداختم و مقدار اندکی از پول برایم باقی ماند که نمی توانستم بیش از چند صبایی با آن پول چرخ زنده گی را بگردانم . reba-sood

بعد ازچارهاندیشی فراوان وفکر عمیق تصمیم گرفتم بجای اینکه از دیگران قرض به سود بگیرم ، خود با همین پول اندک به فقیران و محتجان در بدل سود قرض بدهم ! تصمیم خویش را عملی کرده وپرداخت قرض را در بدل سود به فقرا و محتاجان آغاز نمودم و بعد از دوسال به مال فراوانی نایل گردیدم مجدداً بخود خانه خریدم و برای بار دوم ازداوج کردم ، تجارتم گسترش یافت و در بازارصرفان دوکان باز کردم و آهسته آهسته به یک تاجر صادر کننده و وارد کننده کالا تبدیل شدم ، ولی اصل کارم همان پرداخت قرض در بدل سود بود .

ثروت من پیوسته افزایش می یافت و صاحب چند دختر و پسر نیز شدم و از یک نیازمندی که بسود قرض می گرفت به تاجری بدل شدم که خود به سود قرض می دادم و از حاصل دسترنج دیگران بازارم ، روز بروز رونق بیشتری می یافت.روزی یکی از مشتریان از ما جنس درخواستکرد و کارمندان شرکت چنس را به یکی از موتر های حمل و نقل شرکت جابجا کردند و فرزند بزرگم بخاطر تسلیم دهی کالا به مشتری ، سوار موتر شد و از مسیری که در ساحل بحر واقع شده بود حرکت کردند و در مسیر راه ناگهان موتر از جاده منحرف شد و بزرگترین فرزندم با موتر و کالای تجارتی از بین رفت و راننده موتر بطور شگفت آوری نجات یافت .از این حادثه چند روز نگذشته بود که به اثر یک آتش سوزی دریکی از انبار های شرکت ، فرزند دیگر خویش را یکجا با سرمایه فراوان از دست دادم و هنوز دلهای ما از آتش اندوه رهایی نیافته بود و اشک در چشمان مان حلقه می زد که به اثر انفجار کپسول گاز در خانه ، یگانه دخترم که تازه نامزدش کرده بودیم سوخت و فلج گردید! حوادث پیوسته سرمایه و خانوده ام را نشانه میرفت و من نمی دانستم چگونه با آن مقابله کنم، در نهایت دانستم که آنچه برای بنده رخ داده است نتیجه یک سخن بود، نافرمانی پروردگار! آن هم نه یک نافرمانی ساده بلکه رفتن به جنگ خدا ور سولش همان گونه که قرآن می فرماید : يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (*) فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ (بقره 278-279) اى اهل ايمان ! از خدا بترسید ، اگر مؤمن [ واقعى ]هستيد آنچه را از ربا «سود »[ بر عهده مردم ] باقى مانده رها كنيد .(*) واگر چنين نكرديد [ و به سود خوارى اصرار ورزيديد ] به جنگى بزرگ از سوى خدا و رسولش [ بر ضد خود ]آماده باشید؛ و اگر توبه كرديد، اصل سرمايه هاى شما براى خود شماست [ و سودهاى گرفته شده را به مردم بازگردانيد ] كه در اين صورت نه ستم مي  كنيد و نه مورد ستم قرار مي  گيريد».آری بعد ها دانستم که این بهای بود که هر سود خوار باید بپردازد و این همان دعای مظلومان است که دامن من و هر سود خوار دیگری را می گیرد و خداوند نیز در کمین همه ظالمان است !ظالم تر از آن کیست که به محتاجان و نیاز مندان ظلم می کند و نتیجه عرق ریزی زحمات روز ها و شب های ایشان را در سایه های سرد و گوارا حیف و میل می کند و به عیش و نوش می پردازد و با خدا و پیامبرش اعلان جنگ میدهد ! باید از این سرگذشت درس گرفت؛ هر سود خوار باید بداند که سرنوشت درد ناکی در انتظارش است، هرچند زمان طولانی شود و خداوند سود خواران را مهلت دهد باز روزی فرا میرسد که این آیه مبارکه در زنده گی شان صاق افتد : يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَيُرْبِي الصَّدَقَاتِ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ )«سوره بقره 276» خدا ربا «سود »را نابود مي  كند ، و صدقات را فزونى مي  دهد ; و خدا هيچ ناسپاس بزه كارى را دوست ندارد . این نتیجه حتمی است، شما خود بگویید فرد و یا ملتی که به جنگ خدا رسولش کمر بسته کند چگونه رستگار خواهد شد؟!!!

تعریف بیع مرابحه و تفاوت آن با قرض ربوی

تعریف بیع مرابحه و تفاوت آن با قرض ربوی

سوال: در اینجا مردی قصد سرمایه گذاری دارد، او موسسه ای دارد که موجودی آن 10 میلیون ریال است، شخص دومی می شناسم که می گوید : من حاضرم 10 برابر موجودی او (یعنی مبلغ 100 میلیون ریال) را به وی بدهم و او در مدت 10 سال آنرا به من پس دهد و هرسال 4% آنرا به من دهد، او می گوید این همان مرابحه است، حال من در این بین واسطه هستم، این دو نفر را به هم معرفی کرده و بابت کمیسیون مبلغی دریافت کردم، آیا عملکرد من در وساطت جایز است؟

الحمدلله،

بیع مُرابَحه جایز است، و تعریف آن چنین است :

(فروش کالا با قیمت خریداری شده آن به اضافه سودی معلوم، که هم بر فروشنده و هم خریدار مشخص باشد).

بعبارتی : فروشنده کالای خود را به خریدار می فروشد، و قیمت کالا را اینگونه حساب می کند : مبلغی که با آن کالا را خرید کردم به اضافه فلان درصد سود، با این مبلغ به شما می فروشم.

بیع مرابحه در نزد جمهور فقهاء جایز است، ولی مالکیه گفتند ترک آن بهتر است.

نگاه کنید به : ابن عابدین (4 / 152) ، و "تبیین الحقائق" (4 / 73 – 76)، و "الدسوقی" (3 / 159)، و قلیوبی (2 / 221)، و "المغنی" (4 / 199)، و "الموسوعة الفقهیة" (9/49) و (36/318).

 

با توجه به این تعریف، و متن سوال :

شخص دوم می تواند ابتدا کالا یا اجناسی را به قیمت 100 میلیون ریال بخرد، بعد از آنکه اجناس خریداری شده را دریاف نمود و به تملک وی درآمد، آنرا به نفر اول بصورت اقساط 10 ساله بفروشد، با سود مثلا 4% (یعنی علاوه بر 100 میلیون که قیمت اجناس است، 4 درصد هم سود کالای فروخته شده باشد)، سپس نفر اول می تواند آن اجناس را نگهدارد و یا در بازار به قیمت نقد ولو کمتر بفروشد تا به پول نقد دست یابد.

این مرابحه شرعی است، اما اگر نفر دوم این مبلغ 100 میلیون را به نفر اول بدهد، و از بخواهد که در عرض 10 سال به وی بازگرداند به اضافه 4% بیشتر، این همان قرض ربوی و رباخواری است، چه آنرا مرابحه بنامد یا سرمایه گذاری یا هر اسم دیگری، اما در واقع این اسمها نوعی از تدلیس و فریب و گمراه ساختن مردم است.

این درحالیست که علماء مذاهب اجماع نظر دارند که قرض ربوی – تحت هر اسمی که باشد – حرام است، چنانکه امام ابن قدامه می گوید : «هر قرضی که در آن شرط شده باشد که بیشتر از اصل پول بازگردانده شود، بدون خلاف حرام است. ابن منذر گفته : (علماء) اجماع کرده اند که اگر طلبکار بر بدهکار شرط کند که می بایست بیشتر از (قرضش) پس دهد یا (در عوض آن) به او هدیه ای بدهد، مازاد (بر قرض) ربا است. و از ابی بن کعب و ابن عباس و ابن مسعود رضی الله عنهم روایت شده که آنها از قرضی که منفعتی بدنبال داشته باشد نهی کردند» "المغنی" (6/436).

و از ظاهر سوال اینگونه برمی آید که این معامله بر شکل بیع مرابحه نیست، چرا که شما ذکری از کالا نکردید که مثلا فرد دوم آنرا به نفر اول با سود 4 درصد بفروشد؟!

و اگر قرار باشد این معامله یک قرض ربوی باشد، در آنصورت وساطت شما حرام و گناه است، و بر شما دو چیز واجب می شود :

اول : به درگاه الهی توبه کنید، و عزم خود را جزم کنید که دگر بار چنین وساطتی را انجام نخواهید داد، و تا قبل از شناخت حکم شرعی معامله اقدام به عقد آن نکنید.

دوم : آنچه بابت حق کمیسیون گرفتید – چون بخاطر وساطت حرام بوده – می بایست از آن خلاص شوید، اما اگر مقداری از آنرا قبل از پس بردن به حرمت آن خرج کرده باشید، آن ایرادی ندارد.

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

حکم رشوه در اسلام چیست؟

حکم رشوه در اسلام چیست؟

حکم رشوه در اسلام چیست؟ آیا از گناهان کبیره هست؟

الحمدلله،

رشوه عبارت از اینکه : شخصی به خاطر مصلحت و منافع خودش مالی را برای شخصی بدهد که آن فرد بایستی این کار را بدون این مال انجام دهد و اگر این دادن به خاطر ابطال حق یا محقق کردن باطل یا ظلم کردن به کسی باشد حرمت آن به مراتب بیشتر است.

 

ابن عابدین رحمه الله در کتاب خود ذکر نمودند که رشوه آن چیزی است که شخص آن را برای حاکم یا شخصی دیگر بدهد تا اینکه به نفع او فیصله کند و به هر نحوی که شده کاری که دوست دارد را بر مرتشی - رشوه گیرنده- تحمیل کند.

 

از این تعریف مشخص می شود که رشوه عام تر از این است که مال یا منفعت باشد.

 

منظور از حاکم قاضی است و همچنین هر کسی که از او این امید می رود که به نفع و مصلحت رشوه دهنده فیصله کند فرقی نمی کند که از متولیان و کارمندان دولت باشد یا کارهای شخصی و جزئی را به عهده داشته باشد مانند: وکیلان تاجرانو شرکاء و صاحب زمین و غیره. منظور از حکم این است که به نفع راشی –رشوه دهنده- فیصله شود و مرتشی - رشوه گیرنده- برانجام کاری وادار شود و به نحوی که طبق درخواست و مقصد راشی فیصله شود حال فرقی نمی کند که این درخواست او حق باشد یا باطل.

 

رشوه از گناهان کبیره ای است که خداوند متعال آن را بر بندگانش حرام قرار داده و پیامبر صلی الله علیه و سلم  نیز انجام دهنده آن را لعنت نموده است پس اجتناب و بر حذر بودن از آن واجب است و همچنین واجب است که مردم را نیز از دست به دست گردانیدن چنین مالی بر حذر داریم چرا که در آن فسادی بس بزرگ و گناهی عظیم و عواقبی سخت و وخیم نهفته است و این از جمله گناه و دشمنی و عدوانی است که خداوند متعال از همکاری کردن در این طور کارهایی نهی فرموده است :

 

"و تعاونوا علی البر والتقوی و لا تعاونوا علی الاثم والعدوان" (مائده:2).

"باید شما به یکدیگر در نیکوکاری و تقوی کمک کنید نه بر گناه و ستمکاری ".

 

و همچنین خداوند متعال از خوردن اموال مردم به ناحق نهی فرموده است و در قرآن عظیم الشان خود فرموده است:

 

 "و لا تاکلوا اموالکم بینکم بالباطل و تدلوا بها الی الحکام لتاکلوا فریقا من اموال الناس بالاثم و انتم تعلمون" (بقره:188).

"مال یکدیگر را به ناحق مخورید و کار را به محاکمه قاضیان نیفکنید که بوسیله (رشوه و زور) پاره مال مردم را بخورید با اینکه شما بطلان دعوی خود را می دانید ".

 

رشوه از سخت ترین و شدید ترین انواع خوردن اموال باطل و حرام است چرا که عبارت از دادن مال به سوی غیر به خاطر مانع شدن او از بیان حق می باشد و این تحریم رشوه شامل محورهای اصلی و سه گانه این کار می شوند که عبارتند از راشی(رشوه دهنده)  مرتشی (رشوه گیرنده)  و رائش (واسط میان این دو) می باشد.

 

از پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم روایت شده است که ایشان راشی و مرتشی و رائش را لعنت کردنند.

 

لعنت از جانب خدا : به این صورت است که خداوند متعال آن شخص را از رحمت خود مطرود و دور می سازد (پناه بر خدا) این خیلی بزرگ و سخت است همانطور که رشوه از انواع مالهای حرام و ناجائز در قرآن کریم و سنت نبوی صلی الله علیه و سلم بزرگ و سخت بیان شده است.

خداوند متعال یهودیان را مذموم می کند و این کارشان که مال حرام می خورند را زشت و قبیح می شمارند و می فرماید:

 

 "سماعون للکذب اکّلون للسحت" (مائده:42).

" آنها جاسوسان دروغ گو و خورندگان مال حرامند".

 

چنانچه در جایی دیگر فرمودند:

 

 " و تری کثیرا منهم یسارعون فی الاثم والعدوان واکلهم السحت لبئس ما کانوا یعلمون لو لا ینهاهم الربانیون و الاحبار عن قولهم الاثم واکلهم السحت لبئس ما کانوا یصنعون" (مائده:63-62).

 "بسیاری از آنها را بنگری که در گناه و ستمکاری و خوردن حرام می شتابند بسیار بد کاری را پیشه خود نمودند .اگر علما و روحانیون آنها را از گفتار زشت و خوردن حرام باز ندارند کاری بسیار زشت است".

 

و همچنین خداوند متعال فرمودند:

 

"فبظلم من الذین هادوا حرمنا علیهم طیبات احلت لهم و بصدهم عن سبیل الله کثیرا، و اخذهم الربا وقد نهوا عنه واکلهم اموال الناس بالباطل" (نساء 161-160).

 

پس به سبب ظلمی که یهود کردند و هم بدین جهت که بسیاری مردم را از راه خدا منع نمودند ما نعمتهای پاکیزه خود را که بر آنها حلال بود بر انان حرام کردیم.و هم بدین جهت که ربا می گرفتند در صورتی که از ربا خوردن نهی شده بودند و هم از آن رو که اموال مردم را به باطل می خوردند".

 

احادیث زیادی در تحذیر و بر حذر داشتن این کار حرام و بیان عاقبت مرتکبین آن وارد شده است که من جمله: آنچه که ابن جریر از ابن عمر رضی الله عنه و ایشان از پیامبرصلی الله علیه و سلم روایت کردند که ایشان صلی الله علیه و سلم فرمودند : هر گوشتی که به سبب سحت- مال حرام - به وجود آمده باشد آتش برای آن مستحق تر است گفته شد که سحت به چه مالی گفته می شود فرمودند: رشوه در حکم آن داخل است.

 

و همچنین امام احمد از عمروبن عاص رضی الله عنه روایت کرده است که فرمودند: من از پیامبر صلی الله علیه و سلم شنیدم که فرمودند :" در هیچ قومی ربا ظاهر نمی شود مگر اینکه به قحط سالی مبتلا می شوند و در هیچ قومی رشوه ظاهر نمی شود مگر اینکه گرفتار رعب و ترس خواهند شد".

 

طبرانی از ابن مسعود رضی الله عنه روایت می کند که فرمودند : سحت به معنای رشوه در دین است ابو محمد موفق الدین ابن قدامه رحمه الله در کتاب خود به نام - المغنی -  می فرمایند: حسن و سعید بن جبیر در تفسیر گفته خداوند متعال گفتند: "اکلون للسحت" منظور رشوه است و همچنین گفتند :

 

زمانی که قاضی رشوه را قبول کند به وسیله آن به درجه کفر می رسد چرا که او برای حکمی کمک و همکاری نموده که خداوند متعال آن را نازل نکرده است :

 

"و من لم یحکم بما انزل الله فاولئک هم الکافرون" (مائده 44).

" (بر رشوه و اغراض شخصی بر خلاف حکم حق و عدالت نروید) که هر کس خلاف آنچه خدا فرستاده حکم کند چنین کس از کافران خواهد بود".

 

و مسلم از ابو هریره رضی الله عنه روایت کرده است که پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند :" همانا خداوند متعال پاک است و قبول نمی کند مگر پاکی را و خداوند متعال مومنینی را نیز به آنچه که به مرسلین و پیامبران امر کرده است امر نموده است خداوند متعال می فرماید:

 

" یا ایها الرسل کلوا من الطیبات واعملوا صالحا" (مومنون:51).

"ای رسولان از غذاهای پاکیزه تناول کنید و به نیکوکاری و اعمال صالح پردازید".

 

و همچنین فرمودند:" یا ایها الذین آمنوا کلوا من طیبات ما رزقناکم" (بقره 172).

ای اهل ایمان روزی حلال و پاکیزه ای که ما نصیب شما کرده ایم بخورید".

 

سپس پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم مردی را که سفری طولانی را پیموده است و زولیده مو و غبار آلوده است و دستانش را به سوی آسمان دراز می کند را ذکر فرمودند در حالیکه آن مرد می گوید پروردگارا خداوندا در حالی که غذای او از راه حرام به دست آمده است نوشیدنی او حرام است لباسهایش حرام است و بر اثر مال حرام تغذیه شده است پس از کجا برایش اجابت شود؟

 

در حدیث صحیحی وارد شده است که:" کسی غیور تر و غیرتمند تر از خداوند متعال نیست " .

 

و همچنین اینکه از ابن عباس رضی الله عنه روایت کرده است که فرمودند : این آیه در نزد رسول الله صلی الله علیه و سلم تلاوت شد :

"یا ایها الناس کلوا مما فی الارض حلالا طیبا" (بقره 168).

ای مردم از آنچه را در زمین است حلال و پاکیزه تناول کنید".

 

سعد ابن ابی وقاص ایستاد و گفت: ای رسول الله صلی الله علیه و سلم از خداوند بخواه که مرا مستجاب الدعوه بگرداند پیامبر صلی الله علیه و سلمفرمودند:" ای سعد خوراکت را خوب کن از راه حلال به دست آور مستجاب الدعوه خواهی شد قسم به آن ذاتی که نفس محمد در دست اوست بنده لقمه ای حرام را در شکمش می اندازد و خداوند متعال عمل چهل روز او را قبول نمی کند و هر بنده ای که گوشتهای او از حرام بوجود آمده آتش برای او سزاوار است".

 

این حدیث را حافظ بن رجب رحمه الله در جامع العلوم والحکم از روایت طبرانی رحمه الله ذکر کرده است. این گفته پیامبر صلی الله علیه و سلم دلالت کننده این است که عدم حلال بودن خوراکی ها و خوردنی ها مانع از استجابت دعا می شود و مانع می شود که این دعا به سوی خداوند متعال بالا رود و جز ضرر و زیان برای صاحبش چیزی ندارد (پناه بر خدا).

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

رشوه دادن از روی ناچاری

  رشوه دادن از روی ناچاری

الحمدلله،

رشوه در اسلام حرام و از گناهان کبیره محسوب میشود و پیامبر صلی الله علیه و سلم فرموده است: "لعن الله الراشی و المرتشی" یعنی: "خداوند شخص رشوه دهنده و رشوه گیر را لعنت کرده است" و لعنت یعنی دوری از رحمت خداوند، در نتیجه یک شخص رشوه دهنده و رشوه خوار خود را از رحمت خدا دور کرده است و انواع بلا ها و مصائب را برای خود در دنیا و آخرت جلب کرده است.
 
ولی این امر منوط به ظلم و خوردن حق دیگران میباشد، اما کسی که برای رفع و دفع ظلم و ستم و ضرر از خود مبلغی را بپردازد و بدون اینکه حق کسی دیگر پایمال شود و فقط برای بدست آوردن حق خودش باشد گناهی بر گردنش نیست ولی شخص گیرنده گناهکار و ملعون میشود.
والله اعلم
وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین
سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت
IslamPP.Com 

حکم پرداخت رشوه و گرفتن آن

حکم پرداخت رشوه و گرفتن آن

سوال: با تاجری کار می کنم که امور تجاریش را با پرداخت رشوه پیش می برد.. بنده حسابدار او هستم و به من حقوق می دهد. آیا با کار کردن در کنار او گناهکار هستم؟

الحمدلله،

تعریف رشوه حرام: آنچه انسان بوسیله آن به ناحق می رسد،مانند این که شخصی به قاضی رشوه پرداخت می کند تا به نفع او قضاوت کند. یا به یکی از کارمندان دولت رشوه می دهد تا بر خلاف قانون عمل کند... این نوع رشوه حرام است.

اما رشوه ای که انسان با پرداخت آن حق خود را مطالبه می کند، گویا بدون پرداخت مبلغی نمی تواند استیفای حق کند، چنین رشوه ای بر گیرنده حرام است و بر پرداخت کننده گناهی نیست زیرا ایشان با پرداخت مبلغی، حق خود را می خواهد، گیرنده ی رشوه بشدت گناهکار است زیرا چیزی را گرفته که مستحقش نیست.

من در اینجا نسبت به این عمل پست و حرام و غیرقانونی به همه هشدار می دهم! زیرا بعضی از کارمندان عادت کرده اند تا چیزی به آنان ندهند کاری را انجام نمی دهند؛ این افراد بدانندکه گرفتن هر مبلغی برایشان حرام و ناجایز است و خیانت به دولت محسوب می شود؛ این عمل برخلاف تعهدات اخلاقی است و اصول امانت داری است ودر حق مردم بیچاره ظلم محسوب می شود.

آیا این ظالمان از خداوند نمی ترسند و وقت آن فرا نرسیده است تا اصول امانت داری را رعایت کنند؟

شیخ ابن عثیمین – فتاوی للموظفین و العمال، ص (18-16)

IslamPP.Com

رشوه از نظر شرع و حکم آن

رشوه از نظر شرع و حکم آن

الحمدلله،

رشوه گرفتن از نظر آیات قرآن، احادیث پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ و اجماع امت حرام و ناجایز است.

تعریف رشوه: آن چه به حاکم و یا یکی از مسئولین پرداخت می شود تا حق را زیر پا گذاشته و به ناحق حکم کند. در حدیث رسول الله صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ می فرماید: «لَعَن الرَّاشی وَ الْمُرْتَشِی» [رشوه دهنده و گیرنده هر دو ملعون هستند.] ابوداود (3850)

روایت شد که رسول الله صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده اند: «لَعَن الرّائِش» احمد (5/279)،  کسی که میان رشوه دهنده و رشوه گیرنده وساطت می کند لعنت خدا بر او است. کسی که در امر رشوه دلّالی می کند گناهکار است؛ زیرا بر گناه و تعدّی از دستورات خدواند همکاری می کند.

الله تعالی فرموده:[ وَلا تَعَاوَنُوا عَلَی الإثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ] (مائده/2) «و در گناه و تعدی دستیار هم نشوید و از الله پروا کنید که مجازات الله شدید است».

 

شیخ ابن باز- کتاب الدعوة (1/156)

 

IslamPP.Com

    

پدیده ی رشوه خواری چه عواقب سوء اجتماعی در جامعه مسلمانان بدنبال خواهد داشت؟

پدیده ی رشوه خواری چه عواقب سوء اجتماعی در جامعه مسلمانان بدنبال خواهد داشت؟

الحمدلله،

آثار سوء رشوه خواری عبارتند: ظلم در حق توده های مستضعف، تضییع حقوق این بیچارگان، در صورت امتیاز دادن به آنان، گرفتن رشوه های سنگین، سقوط فضایل اخلاقی قضات، مسئولین و کارمندانی که رشوه دریافت می کنند. ضعف ایمان رشوه خواران. گرفتار خشم الهی در دنیا و آخرت، دانستن این مطلب لازم است که الله تعالی خلاف کاران را مهلت می دهد و از وضع و حال آنان غافل نیست، الله تعالی برخی از ظالمان را در دنیا پیش از آخرت به سزای اعمالشان می رساند و سهم بزرگ عذابشان در قیامت در انتظارشان است...

 در حدیث صحیح آمده است که رسول الله صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده اند: «مَا مِنْ ذنْبٍ أَجْدَرُ أَنْ یُقحَّلَ اللهُ تَعالَی یَصاحِبهِ ألْعُقُوْبَةَ فیِ الدُّنْیاَ مَعَ ما یَدَّ جِزو لَهُ فِی الآخِرَةِ: مِثْلُ الْبَغْیِ وَ قَطِیْعةِ الرَّحِمِ» «ظلم و قطع رابطه خویشاوندی از همه گناهان شایسته تراند که الله تعالی عذاب آن ها را در دنیا به صاحبش رسانده و علاوه از آن عذاب آخرت آن را هم برایش ذخیره کند». ابن ماجه (4211)

بدون تردید رشوه و همه ی انواع ظلم از مواردی هستند که الله عزوجل حرام نموده است، در صحیح بخاری و مسلم روایت است که رسول الله صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده اند: «إنَّ اللَّهَ لَیُمْلِی لِلظَّالِمِ حَتَّی إِذَا أَخَذَهُ لَمْ یُفْلِتْهُ»«همانا الله به فرد ستمگر، مهلت می‌دهد ولی هنگامی که او را مؤاخذه کند، رهایش نمی‌سازد». بخاری (4686) و مسلم (2583)

 سپس رسول الله صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ این آیه را تلاوت کرد: [وَکَذَلِکَ أَخْذُ رَبِّکَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَی وَهِیَ ظَالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِیمٌ شَدِیدٌ (102)] (هود/102) «مؤاخذه ی پروردگارت چنین است هرگاه بخواهد آبادی هایی را مؤاخذه کند که ستم کرده اند، همانا عقاب الله تعالی دردناک و سخت خواهد بود».

    شیخ ابن عثیمین- کتاب الدعوة (5)، (2/44، 45)

IslamPP.Com

آیا رشوه دادن در مواردی که مجبور هستیم مثلا برای کارهای اداری حرام است؟

آیا رشوه دادن در مواردی که مجبور هستیم مثلا برای کارهای اداری حرام است؟

سوال: حکم دادن رشوه در موارد مجبوریت چیست؟ مثال: من میخواهم اسناد موترم (ماشین نم) را تجدید کنم اما این کار در صورت ندادن رشوه در افغانستان قابل اجرا نیست؟ من میخواهم صرفیه برق را تحویل کنم اما این کار درصورت ندادن رشوه در افغانستان قابل اجرا نیست اگر هست هم برای کار نیم ساعت باید یک هفته را مصرف کنم.

الحمدلله،

رشوه خواری و رشوه دادن حرام است و آنگونه که در سوال آمده است و می توان با یک هفته مشکل را حل نمود، بنابراین برای این حالت هم رشوه حرام است. ولی این امر منوط به ظلم و خوردن حق دیگران میباشد، اما کسی که برای رفع و دفع ظلم و ستم و ضرر از خود مبلغی را بپردازد و بدون اینکه حق کسی دیگر پایمال کند و فقط برای بدست آوردن حق خودش باشد گناهی بر گردنش نیست ولی شخص گیرنده گناهکار و ملعون میشود.

و رشوه ای که انسان با پرداخت آن حق خود را مطالبه می کند، گویا بدون پرداخت مبلغی نمی تواند استیفای حق کند، چنین رشوه ای بر گیرنده حرام است و بر پرداخت کننده گناهی نیست زیرا ایشان با پرداخت مبلغی، حق خود را می خواهد، گیرنده ی رشوه بشدت گناهکار است زیرا چیزی را گرفته که مستحقش نیست.

برای معلومات بیشتر به فتوای شماره (202) و (2114) و (3039) مراجعه کنید.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

    

آیا پرداخت رشوه به ظالم برای نجات از ظلمش جایز است؟

آیا پرداخت رشوه به ظالم برای نجات از ظلمش جایز است؟


 

الحمدلله،

انسان می تواند برای نجات از ظلم ظالم رشوه پرداخت کند، در این صورت ظالم گناهکار می شود و بر مظلوم گناهی نیست.

 شیخ ابن عثیمین- کتاب الدعوة (5)، (2/44، 45)

IslamPP.Com

حکم دادن رشوه در اسلام چیست؟

حکم دادن رشوه در اسلام چیست؟

سوال: کسی اگر بگوید اگر تو فلان کار را برایم بیگیری من برایت اینقدر پول میدهم, آیا آن مقدار پول که از طرف شخص خریدار و یا کار کننده که برای شخص کار گیرنده داده میشود حلال است یا حرام؟

الحمدلله،

اگر منظورتان گرفتن پول بصورت رشوه یا پارتی بازی باشد، باید گفت که خیر حلال نیست.

رشوه ‌دادن برای ابطال حق و یا اجرای باطل به قاضی و حَکَمی که میان مردم داوری می‌کند یا صاحب کاری، جنایتی است که به قضاوت ناعادلانه و ستم بر صاحب حق منجر و موب فساد و تباهی می‌گردد، خداوند متعال می‌فرماید: « وَلاَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُواْ بِهَا إِلَی الْحُکَّامِ لِتَأْکُلُواْ فَرِیقًا مِّنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالإِثْمِ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ» سورة بقره، آیة 188.

«و اموال‌تان را در بین خود به ناحق مخورید و به رشوه‌دادن آن را به حاکمان پیشکش مکنید، تا از روی گناه و آگاهانه بخشی از اموال مردم را بخورید».

ابوهریره رضی الله عنه از پیامبر صلی الله علیه وسلم اینگونه روایت نموده است که «خداوند رشوت‌ دهنده و رشوت‌گیرنده را نفرین کند» مسند احمد 2 / 387.

. اما رشوتی که برای دستیابی به حق و دفع ظلمی باشد که هیچ راه دیگری نداشته باشد، در این وعید داخل نیست.

متاسفانه در جهان امروزی رشوت‌خواری بیش از حد رواج گرفته است، به گونه‌ای که درآمدی که از این راه عاید برخی از کارمندان می‌گردد به مراتب از حقوق قانونی و ماهانه آنان بیشتر است، حتی رشوت‌خواری با عناوینی سربسته به یکی از منابع درآمد مخفی و کاذب بسیاری از شرکت‌ها تبدیل گشته است و بسیاری از معاملات بدون رشوت اصلاً منعقد گشته است و بسیاری از معاملات بدون رشوت اصلاً منعقد نمی‌گردد و در این میان افراد فقیر بسیار متضرر شده اند، رشوت سبب از بین‌رفتن بسیاری از پیمان‌ها و باعث فساد و تباهی بسیاری از کارگران گشته است و در خدمات عمومی نیز خدمت سریع و خوب برای افرادی انجام می‌گیرد که رشوت می‌پردازند، اما به آنهایی که رشوت نمی‌دهند توجهی نمی‌گردد و باید تا مدتی طولانی در نوبه بمانند در صورتی که رشوت‌دهندگانی که پس از او آمده اند مدت‌ها قبل تصفیه حساب کرده اند و به سبب رشوت بسیاری از اموالی که حق صاحب کارخانه و کارفرما بوده به جیب نمایندگان و دلال‌ها واریز شده است و از اینجاست که پیامبر صلی الله علیه وسلم بر هردو طرف رشوت دعای بد فرموده که خداوند آنان را از رحمت خویش طرد کند، عبدالله بن عمرو رضی الله عنه می‌گوید: پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «لعنت خداوند بر رشوت‌دهنده و رشوت‌گیرنده باد». فتح الباری 5 / 103.

 

اما در غیر آن، یعنی فردی در ازای کار حلالی که برای دیگری انجام می دهد، پولی دریافت می کند. این پول حلال است زیرا او برای صاحب کار فعالیتی حلال انجام داده پس دستمزد او نیز حلال است.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد وعلی آله وأصحابه والتابعین لهم بإحسان إلی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

    

حکم رشوه خواری و چگونگی برخورد با رشوه خوار

حکم رشوه خواری و چگونگی برخورد با رشوه خوار

الحمدلله،

رشوه در اسلام حرام و از گناهان کبیره محسوب میشود و در حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: «لَعَن الرَّاشی وَ الْمُرْتَشِی» [رشوه دهنده و گیرنده هر دو ملعون هستند.] ابوداود (3850).

اما در برخورد با رشوه خواران و رشوه بگیران باید آنها را نصیحت نمود، و قبل از هر چیز کسی که آنها را نصیحت می کند باید به قصد رضای خدا و خالصانه او را نصیحت کند و به اصطلاح قصد اصلاح داشته باشد، بنابراین کسی که فقط و فقط بخاطر خشنودی خدا و مخلصانه فرد رشوه خواری را نصیحت می کند، قطعا از خشونت پرهیز می کند، زیرا خشونت نه تنها موجب نمی شود که او نصیحتش را قبول کند بلکه گاهی نتیجه ی عکس می دهد..

خداوند متعال به پیامبرش موسی علیه السلام امر کرد تا فرعون را با روش ملایم نصیحت کند، چنانکه فرمود:

«اذْهَبْ أَنتَ وَأَخُوکَ بِآیَاتِی وَلَا تَنِیَا فِی ذِکْرِی * اذْهَبَا إِلَی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَی * فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَیِّنًا لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی» (طه 14).

یعنی: (اکنون) تو و برادرت با آیات من بروید، و در یاد من کوتاهی نکنید! بسوی فرعون بروید؛ که طغیان کرده است!اما به نرمی با او سخن بگویید؛ شاید متذکّر شود، یا (از خدا) بترسد!

پس شما باید با روشی نیک و پسندیده و توام با حکمت و خیر خواهی رشوه خوار را نصیحت کنید و حکم آنرا برایش روشن کنی و وی را از خشم و غضب خداوند آگاه سازی و از او بخواهی که توبه کند و خود را از مال حرام پاک کند.

الله تعالی می فرماید:

« ادْعُ إِلِی سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِیلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ»(نحل 125)

یعنی: با حکمت و اندرز نیکو، به راه پروردگارت دعوت نما! و با آنها به روشی که نیکوتر است، استدلال و مناظره کن! پروردگارت، از هر کسی بهتر می‏داند چه کسی از راه او گمراه شده است؛ و او به هدایت‏یافتگان داناتر است.

و شما نتیجه کارتان را به خدا واگذار نمایید و جز این وظیفه ی دیگری ندارید.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد وعلی آله وأصحابه والتابعین لهم بإحسان إلی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

بعضی از ادارات بدون دریافت رشوه کاروبار مردم را انجام نمی دهند، آیا رشوه دادن در این شرایط جایز است؟

بعضی از ادارات بدون دریافت رشوه کاروبار مردم را انجام نمی دهند، آیا رشوه دادن در این شرایط جایز است؟

الحمدلله،

رشوه گرفتن و رشوه دادن حرام است و از گناهان کبیره محسوب میشود، زیرا رشوه؛ خوردن مال مردم به ناحق و به باطل است که خدای متعال در مورد آن می فرماید: « وَلاَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بِالْبَاطِلِ» بقره، آیة 188. یعنی:«و اموالتان را در بین خود به ناحق مخورید».

و پیامبر صلی الله علیه و سلم فرموده است: «لعن الله الراشی و المرتشی». ابوداود (3850).

یعنی: خداوند شخص رشوه دهنده و رشوه گیر را لعنت کرده است. و لعنت یعنی دوری از رحمت خداوند، در نتیجه یک شخص رشوه دهنده و رشوه خوار خود را از رحمت خدا دور کرده است و انواع بلاها و مصائب را برای خود در دنیا و آخرت جلب کرده است.

اما هرگاه گرفتن حق جز با پرداخت رشوه ممکن نباشد و هیچ راه مشروع دیگری برای ستاندن حق و دفع مظلمه باقی نمانده باشد، در آنصورت گناه دادن رشوه تنها متوجه فرد رشوه گیر می شود نه رشوه دهنده، زیرا فرد رشوه دهنده ناچار بوده برای ستاندن حقش و دفع مظلمه ای که بر او وارد شده از این راه وارد شود و راهی جز آن برایش نمانده بود.

بنابراین کسانی که به ادارات مراجعه می کنند باید بسیار تلاش کنند که بدون پرداخت رشوه کارمندان را وادار کنند تا کارهای آنها را انجام دهند، اگر مطمئن بودند و یقین داشتند که جز از طریق آن (رشوه) حقوقشان برآورده نمی شود و راهی دیگر وجود ندارد تا حقوق خود را بستانند، آنگاه از باب دفع زیان می توانند مقدار ناچیزی رشوه بدهد تا حقش را بستاند، اما حق ندارد که زیاده روی کند و از حد لازم تجاوز نماید، زیرا خداوند متعال می فرماید: « فَمَنِ اضْطُرَّ غَیْرَ بَاغٍ وَلاَ عَادٍ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ» (بقره 173).

یعنی: (ولی) آن کس که مجبور شود، در صورتی که ستمگر و متجاوز نباشد، گناهی بر او نیست؛ خداوند بخشنده و مهربان است.

نکته: گاهی بعضی از مردم به ادارات مراجعه می کنند و اگر رشوه ندهند کار آنها به درازا می انجامد و یا آنها را اذیت می کنند ولی سرانجام کارشان را انجام می دهند، در اینگونه مواقع پرداخت رشوه به هیچ وجه جایز نیست و ایرادی ندارد تا اندکی اذیت تحمل کند تا رشوه ندهد، مگر آنکه بداند که اگر بموقع کارش درست نشود به شر بزرگتری داخل می شود.

نکته: گاهی لازمست تا به مسئولین شرکت شکایت کنید تا کارمند رشوه گیر را تنبیه کنند؛ زیرا اگر این شخص به گرفتن پول از مردم عادت کند همیشه این کار را خواهد کرد و وظیفه خودش را درست انجام نمیدهد تا اینکه پول بیشتری از مردم به ناحق بگیرد، پس نبایست او را به این عادت وادار کنید، ولی اگر مسئولین شرکت کاری نکردند و خود آنها نیز رشوه گیر بودند! در آنصورت اگر امکان شکایت از مسئولین در مراجع بالاتر ممکن بود باید از آنها نیز شکایت شود تا ریشه این گناه را از آن اداره از بیخ بکنند، اما اگر چنین چیزی مقدور نبود، پس گناهی بر گردن شما نیست ولی شخص گیرنده گناهکار میشود.

به فتوای (2111) نیز مراجعه کنید.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد وعلی آله وأصحابه والتابعین لهم بإحسان إلی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

حکم رشوه دادن برای بدست آوردن پروژه های ساختمانی

حکم رشوه دادن برای بدست آوردن پروژه های ساختمانی

الحمدلله،

رشوه دادن برای بدست آوردن پروژه های ساختمانی یا هر پروژه دیگری جایز نیست، بلکه این رشوه حرام و از گناهان کبیره می باشد. پیامبر صلی الله علیه وسلم درباره رشوه دادن و رشوه خواری فرمودند: «لَعَن الرَّاشی وَ الْمُرْتَشِی» [رشوه دهنده و گیرنده هر دو ملعون هستند.] ابوداود (3850).

رشوه دادن زمانی مباح می شود که بر شخصی ظلم شده باشد و او راهی برای دفع آن ظلم نداشته باشد بجز از طریق دادن رشوه، در اینحالت او می تواند برای بازگرداندن و رسیدن به حق خود و یا دفع ظلم رشوه بدهد و در چنین حالتی گناهی بر وی نیست اما گناه بر دوش آنکسی است که از او رشوه دریافت کرده است.

ولی کسی که برای کسب مال دنیا – مثلا بدست آوردن پروژه ساختمانی – به مدیران سازمان یا ارگانی رشوه بدهد تا پروژه را به او بدهند و به دیگران ندهند، او گناهکار است و بلکه با اینکارش بر دیگران ظلم می کند و حق آنها را در مناقصه ضایع می نماید، از اینرو نه تنها رشوه دادن در اینحالت به معنای دفع ظلم نیست بلکه به معنای ظلم در حق دیگرانی است که آنها نیز برای گرفتن آن پروژه ثبت نام کرده اند. و اگر حتی رشوه دادن در جامعه مسلمانان! به یک امر عمومی تبدیل شده باشد، باز دلیل نمی شود که شما هم بعنوان یک مسلمان در این گناه و جرم داخل شوید، بلکه بر شماست که از آن بشدت پرهیز کنید و آخرت خود را بخاطر مال دنیا خراب نکنید، و دیگران را هم نصیحت نمایید که از این گناه بزرگ دست بردارند و بجای رشوه از راههای مشروعی که خدای متعال قرار داده کسب روزی کنند که قرآن کریم می فرماید: « وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا * وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ وَمَن یَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْرًا» (طلاق 2-3).

یعنی: و هر کس تقوای الهی پیشه کند، خداوند راه نجاتی برای او فراهم می‏کند، و او را از جایی که گمان ندارد روزی می‏دهد؛ و هر کس بر خدا توکّل کند، کفایت امرش را می‏کند؛ خداوند فرمان خود را به انجام می‏رساند؛ و خدا برای هر چیزی اندازه‏ای قرار داده است.

بر علمای افغانستان لازم است که مردم را از گناه رشوه دادن و رشوه خواری آگاه سازند، و یا این آفت و گناه مبازه نمایند. خداوند متعال یهودیان را سرزنش می کند و این کارشان که مال حرام می خورند را زشت و قبیح می شمارند و می فرماید: « وَتَرَی کَثِیرًا مِّنْهُمْ یُسَارِعُونَ فِی الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَأَکْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا کَانُواْ یَعْمَلُونَ * لَوْلاَ یَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِیُّونَ وَالأَحْبَارُ عَن قَوْلِهِمُ الإِثْمَ وَأَکْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا کَانُواْ یَصْنَعُونَ». (مائده:63-62).

یعنی: بسیاری از آنها را بنگری که در گناه و ستمکاری و خوردن حرام می شتابند بسیار بد کاری را پیشه خود نمودند. اگر علما و روحانیون، آنها را از گفتار زشت و خوردن حرام باز ندارند کاری بسیار زشت است.

به فتوای (2113) مراجعه کنید.

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

    

اگر کسی از رشوه خواری توبه کرده باشد، با پولهایی که از این طریق کسب کرده چکار کند؟

اگر کسی از رشوه خواری توبه کرده باشد، با پولهایی که از این طریق کسب کرده چکار کند؟

الحمدلله،

رشوه در اسلام حرام و از گناهان کبیره محسوب میشود، زیرا خردن مال مردم به باطل است که خدای متعال در مورد آن می فرماید: « وَلاَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بِالْبَاطِلِ» (بقره 188). یعنی: «اموالتان را در بین خود به ناحق مخورید». و پیامبر صلی الله علیه و سلم فرموده است : «لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ الرَّاشِی وَالْمُرْتَشِی» أبو داود (3580) وترمذی (1337) وابن ماجه (2313) وصححه الألبانی فی "إرواء الغلیل" (2621) .

یعنی : خداوند شخص رشوه دهنده و رشوه گیر را لعنت کرده است. و لعنت یعنی دوری از رحمت خداوند، در نتیجه یک شخص رشوه دهنده و رشوه خوار خود را از رحمت خدا دور کرده است و انواع بلاها و مصائب را برای خود در دنیا و آخرت جلب کرده است.

ولی این امر منوط به ظلم و خوردن حق دیگران میباشد، اما کسی که برای رفع و دفع ظلم و ستم از خود و یا برای دستیابی به حق خویش هیچ راه دیگری جز رشوه دادن نداشته باشد، در این هشدار داخل نیست، و این رشوه بر او گناه نیست اما بر رشوه خوار گناه است.

آثار سوء رشوه خواری عبارتند : ظلم در حق توده های مستضعف، تضییع حقوق بیچارگان، گرفتن رشوه های سنگین، سقوط فضایل اخلاقی قضات و مسئولین و کارمندانی که رشوه دریافت می کنند، ضعف ایمان رشوه خواران، گرفتار خشم الهی در دنیا و آخرت ..

بر کسی که رشوه خواری می کند یا رشوه می دهد، واجب است توبه کند، و برای همیشه دست از این گناه کبیره بردارد، و با خدایش عهد کند که دگر بار مرتکب آن نخواهد شد، امید است الله متعال گناهش را ببخشاید که او بسیار توبه پذیر و مهربان است و توبه کاران را دوست دارد.

و اما اگر توبه کرد، بر رشوه خوار لازم هست که اموال کسب شده را به صاحبانشان باز گرداند ؟

این جای تفصیل دارد :

1- اگر رشوه دهنده آن پول را برای رسیدن به حق خود، یا دفع ظلم داده باشد؛ در آنصورت بر رشوه خوار – که توبه کرده - لازمست پول وی را پس دهد، زیرا مال او را به باطل و از روی ستم و تجاوز گرفته است. و اگر دسترسی به صاحب آن پول مقدور نبود، حال به دلیل نبود آدرس باشد یا فوت کرده باشد، و یا ورثه اش را نشناسد، در آخرین مرحله – بعد از بررسی و پرس و جو – اگر موفق نشد پول را مستقیما یا از طریق واسطه به صاحبش یا ورثه اش تحویل دهد، می تواند آن مال را به نیت صاحبش صدقه دهد.

2- اگر رشوه دهنده آن پول را برای رسیدن به چیزی داده باشد که به نسبت وی حق نبوده یا ناحق بوده، و یا برای ظلم به دیگران بوده و یا امثال اینها، در اینحالت مال اخذ شده به وی پس داده نمی شود تا رشوه دهنده به دو منفعت دست نیابد؛ یعنی هم به هدفش برسد و هم پولش را بچنگ آورد، اموالی که توبه کننده از اینگونه انسانها اخذ کرده - و هنوز آنرا خرج نکرده است - در وجوه عام المنفعه و یا کمک به فقراء و نیازمندان صرف کند. و اگر جوانی را می شناسد که نیاز به ازدواج دارد و کمک مالی می خواهد، می تواند به او بدهد.

علامه ابن قیم می گوید : «اگر کسی به او مبلغی برای انجام حرام داد؛ مثلا برای زنا یا نواختن موسیقی و یا خرید شراب و برای شهادت دروغین و امثال اینها، و سپس توبه کرد (یعنی زناکار یا فروشنده شراب و شاهد دروغین و نوازنده.. توبه کردند) و آن مبلغ همچنان نزدش باشد؛ در آنصورت : گروهی از علماء گفتند : توبه کننده باید آن مبلغ را به صاحبش بازگرداند، زیرا آن مال صاحبش است درحالیکه آن مبلغ را به اذن شارع کسب نکرده، و یا در مقابل منفعت مباحی از صاحبش دریافت نکرده است.

و گروهی دیگر از اهل علم گفتند : برای درستی توبه اش باید آن مال را صدقه دهد و نبایستی به کسی که از وی گرفته پس دهد، و این رأی برگزیده شیخ الاسلام ابن تیمه است، و رأی صواب نیز همین هست ..» "مدارج السالکین" (1/389).

نکته : اگر رشوه خواری موجب پایمال شدن حق انسانی شده باشد، باید حق وی را بدهد و یا از او حلالیت بطلبد، زیرا حق الناس با توبه خالی بخشیده نمی شود.

امام نووی رحمه الله در کتاب "ریاض الصالحین" ص 33 فرموده : « علما گفته‌اند : توبه از هر گناهی واجب است؛ اگر گناه بین بنده و خداوند متعال باشد و به حق‌الناس تعلق نداشته باشد، دارای سه شرط است : اول، بریدن از گناه و ترک آن؛ دوم، پشیمانی از انجام دادن آن؛ سوم، برنگشتن همیشگی به گناه. و اگر یکی از شروط سه‌گانه انجام نشود، توبه صحیح نیست.

و اگر گناه به انسانی تعلق داشت، (در حق یک انسان بود) دارای چهار شرط است : سه شرط بالا، و چهارم : از حق آن شخص، برئ و پاک شود و شخص، او را حلال کند؛ بدین معنی که اگر آن حق، مال یا مانند آن باشد، آنرا به او پس دهد، و اگر حد قذف و بهتان یا مانند آن است، تمکین او را به‌دست آورد (خود را برای حد آماده کند و بپذیرد) یا طلب عفو کند و اگر پشت سر، از او بدی گفته و غیبت کرده است، از او حلالیت بطلبد».

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com