وبلاگ اختصاصی اهل سنت و جماعت

اگر کسی از رشوه خواری توبه کرده باشد، با پولهایی که از این طریق کسب کرده چکار کند؟

الحمدلله،

رشوه در اسلام حرام و از گناهان کبیره محسوب میشود، زیرا خردن مال مردم به باطل است که خدای متعال در مورد آن می فرماید: « وَلاَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بِالْبَاطِلِ» (بقره 188). یعنی: «اموالتان را در بین خود به ناحق مخورید». و پیامبر صلی الله علیه و سلم فرموده است : «لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ الرَّاشِی وَالْمُرْتَشِی» أبو داود (3580) وترمذی (1337) وابن ماجه (2313) وصححه الألبانی فی "إرواء الغلیل" (2621) .

یعنی : خداوند شخص رشوه دهنده و رشوه گیر را لعنت کرده است. و لعنت یعنی دوری از رحمت خداوند، در نتیجه یک شخص رشوه دهنده و رشوه خوار خود را از رحمت خدا دور کرده است و انواع بلاها و مصائب را برای خود در دنیا و آخرت جلب کرده است.

ولی این امر منوط به ظلم و خوردن حق دیگران میباشد، اما کسی که برای رفع و دفع ظلم و ستم از خود و یا برای دستیابی به حق خویش هیچ راه دیگری جز رشوه دادن نداشته باشد، در این هشدار داخل نیست، و این رشوه بر او گناه نیست اما بر رشوه خوار گناه است.

آثار سوء رشوه خواری عبارتند : ظلم در حق توده های مستضعف، تضییع حقوق بیچارگان، گرفتن رشوه های سنگین، سقوط فضایل اخلاقی قضات و مسئولین و کارمندانی که رشوه دریافت می کنند، ضعف ایمان رشوه خواران، گرفتار خشم الهی در دنیا و آخرت ..

بر کسی که رشوه خواری می کند یا رشوه می دهد، واجب است توبه کند، و برای همیشه دست از این گناه کبیره بردارد، و با خدایش عهد کند که دگر بار مرتکب آن نخواهد شد، امید است الله متعال گناهش را ببخشاید که او بسیار توبه پذیر و مهربان است و توبه کاران را دوست دارد.

و اما اگر توبه کرد، بر رشوه خوار لازم هست که اموال کسب شده را به صاحبانشان باز گرداند ؟

این جای تفصیل دارد :

1- اگر رشوه دهنده آن پول را برای رسیدن به حق خود، یا دفع ظلم داده باشد؛ در آنصورت بر رشوه خوار – که توبه کرده - لازمست پول وی را پس دهد، زیرا مال او را به باطل و از روی ستم و تجاوز گرفته است. و اگر دسترسی به صاحب آن پول مقدور نبود، حال به دلیل نبود آدرس باشد یا فوت کرده باشد، و یا ورثه اش را نشناسد، در آخرین مرحله – بعد از بررسی و پرس و جو – اگر موفق نشد پول را مستقیما یا از طریق واسطه به صاحبش یا ورثه اش تحویل دهد، می تواند آن مال را به نیت صاحبش صدقه دهد.

2- اگر رشوه دهنده آن پول را برای رسیدن به چیزی داده باشد که به نسبت وی حق نبوده یا ناحق بوده، و یا برای ظلم به دیگران بوده و یا امثال اینها، در اینحالت مال اخذ شده به وی پس داده نمی شود تا رشوه دهنده به دو منفعت دست نیابد؛ یعنی هم به هدفش برسد و هم پولش را بچنگ آورد، اموالی که توبه کننده از اینگونه انسانها اخذ کرده - و هنوز آنرا خرج نکرده است - در وجوه عام المنفعه و یا کمک به فقراء و نیازمندان صرف کند. و اگر جوانی را می شناسد که نیاز به ازدواج دارد و کمک مالی می خواهد، می تواند به او بدهد.

علامه ابن قیم می گوید : «اگر کسی به او مبلغی برای انجام حرام داد؛ مثلا برای زنا یا نواختن موسیقی و یا خرید شراب و برای شهادت دروغین و امثال اینها، و سپس توبه کرد (یعنی زناکار یا فروشنده شراب و شاهد دروغین و نوازنده.. توبه کردند) و آن مبلغ همچنان نزدش باشد؛ در آنصورت : گروهی از علماء گفتند : توبه کننده باید آن مبلغ را به صاحبش بازگرداند، زیرا آن مال صاحبش است درحالیکه آن مبلغ را به اذن شارع کسب نکرده، و یا در مقابل منفعت مباحی از صاحبش دریافت نکرده است.

و گروهی دیگر از اهل علم گفتند : برای درستی توبه اش باید آن مال را صدقه دهد و نبایستی به کسی که از وی گرفته پس دهد، و این رأی برگزیده شیخ الاسلام ابن تیمه است، و رأی صواب نیز همین هست ..» "مدارج السالکین" (1/389).

نکته : اگر رشوه خواری موجب پایمال شدن حق انسانی شده باشد، باید حق وی را بدهد و یا از او حلالیت بطلبد، زیرا حق الناس با توبه خالی بخشیده نمی شود.

امام نووی رحمه الله در کتاب "ریاض الصالحین" ص 33 فرموده : « علما گفته‌اند : توبه از هر گناهی واجب است؛ اگر گناه بین بنده و خداوند متعال باشد و به حق‌الناس تعلق نداشته باشد، دارای سه شرط است : اول، بریدن از گناه و ترک آن؛ دوم، پشیمانی از انجام دادن آن؛ سوم، برنگشتن همیشگی به گناه. و اگر یکی از شروط سه‌گانه انجام نشود، توبه صحیح نیست.

و اگر گناه به انسانی تعلق داشت، (در حق یک انسان بود) دارای چهار شرط است : سه شرط بالا، و چهارم : از حق آن شخص، برئ و پاک شود و شخص، او را حلال کند؛ بدین معنی که اگر آن حق، مال یا مانند آن باشد، آنرا به او پس دهد، و اگر حد قذف و بهتان یا مانند آن است، تمکین او را به‌دست آورد (خود را برای حد آماده کند و بپذیرد) یا طلب عفو کند و اگر پشت سر، از او بدی گفته و غیبت کرده است، از او حلالیت بطلبد».

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com