حج با پول حرام

 

آیا کسی که با مال حرام حج کرده است، حج او صحیح است؟

الحمدلله،

حج او – اگر ارکان و اجباتش را درست اداء کرده باشد – صحیح است، یعنی آنچه شرعا بر او فرض شده را اداء نموده است، ولی حج او نزد الله پذیرفته نیست، و اجر و ثواب آن نقص بزرگی دارد، پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند : «إِنَّ اللَّهَ طَیِّبٌ لا یَقْبَلُ إِلا طَیِّبًا» مسلم (1015). یعنی : «همانا الله متعال پاک است و جز پاک را نمی پذیرد».

امام نووی در المجموع (7/62) گفته : «اگر با مال حرام حج کند، گناهکار است، ولی حجش صحیح است و کفایتش می کند (یعنی با این حج، امر واجب از دوش او ساقط شده است) و این رأی اکثر فقهاء است».

و در کتاب "مواهب الجلیل شرح مختصر خلیل" (2/530) از کتب مالکیه آمده : «هرکس با مال حرام حج کند، حج او مقبول نیست، چنانکه چندین تن از علماء اینگونه گفتند، زیرا شرط قبول در آن مفقود است، بدلیل آنکه الله متعال می فرماید : «إنَّمَا یَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنْ الْمُتَّقِینَ» (مائده 27). یعنی : « خدا فقط از متقیان‌ و پرهیزکاران می‌پذیرد»...

پس اگر با مال حرام حج کند، در نزد امام مالک و شافعی و ابوحنیفه حج او صحیح است، ولی احمد بن حنبل گفته : حج او باطل است و کفایت نمی کند (یعنی واجب از دوش او ساقط نشده)..

و اما صحت عبادت (حج) از آن جهت است چون شروط و ارکان آن اداء شده است، و تناقضی در این (یعنی تناقضی در حکم به صحت حج و عدم مقبولیت آن) وجود ندارد، زیرا اثر عدم مقبولیت در ساقط شدن اجر و ثواب آن است، و اثر صحت در ساقط شدن فرض از دوش وی و بریء الذمه شدن است..

و گروهی از علماء به عدم قبول حج او اشاره کردند، از جمله : غزالی، قرافی، قرطبی، نووی، و غزالی از ابن عباس نقل کرده که حجش کفایت می کند». با اختصار .

و در کتاب دائرة المعارف فقهی آمده : «اگر با مالی حج کند که در آن شبهه باشد، یا مال غصب شده باشد، در ظاهر حکم حج او صحیح است، اما گناهکار است و حج مقبولی نیست، و این مذهب شافعی و مالک و ابوحنیفه رحمهم الله و جماهیر علمای سلف و خلف است، اما احمد بن حنبل گفته : حج کردن با مال حرام باطل است، و در روایت دیگری از ایشان نقل شده که گفته : حج صحیح است ولی (رفتن با چنین مالی) حرام است. و در حدیث صحیح آمده که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود : «الرَّجُلَ یُطِیلُ السَّفَرَ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، یَمُدُّ یَدَیْهِ إِلَی السَّمَاءِ، یَا رَبِّ، یَا رَبِّ، وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ، وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ، وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ، وَغُذِیَ بِالْحَرَامِ، فَأَنَّی یُسْتَجَابُ لِذَلِکَ؟» مسلم (1015). یعنی : « مردی در حالی که ژولیده و خاک‌آلود است، به سفری طولانی می‌رود (سفر حج یا...) و در طول سفر دست‌هایش را مرتب به سوی آسمان بلند می‌کند و می‌گوید: خدایا! خدایا! و تضرع و زاری می‌کند، و حال آن‌که خوراک و آشامیدنی و پوشاک وی، از مال حرام می باشد و با حرام تغذیه شده است، چنین عبادتی و دعایی چگونه قبول خواهد شد؟!»». الموسوعة الفقهیة (17/82).

و علامه ابن باز گفته : «اگر حج را آنگونه که خداوند تشریع کرده اداء نماید، حج صحیح است، اما به دلیل رفن به حج با کسب حرام گناهکار است، و بر او لازمست از آن توبه کند، و حجش به سبب این مال حرام ناقص است، با این جود فرض از دوش او ساقط می شود». فتاوی ابن باز (16/387) .

و در فتاوی هیئت دائمی افتاء آمده : «اینکه حج از مال حرام انجام شده باشد مانع صحت حج نیست، ولی به دلیل کسب حرام گناهکار است، و اجر حج را کاهش می دهد، ولی باطلش نمی کند». "فتاوی اللجنة الدائمة" (11/43).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

 

IslamPP.Com